علایم و درمان سرطان استخوان را بهتر بشناسید

سلامت نیوز: در این پست درباره سرطان استخوان، عوامل خطر، علایم و درمان آن آشنا می شوید.

سرطان استخوان نسبت به سرطان های ریه، سینه و معده، جزو سرطان های نادر محسوب می شود. این سرطان دو شکل اولیه و ثانویه دارد. سرطان اولیه استخوان از خود استخوان نشأت می گیرد که نادر است اما سرطان ثانویه، سرطانی است که از یک ارگان سرطانی دیگر به سمت استخوان متاستاز پیدا کرده است. دکتر علی یعقوبی جویباری متخصص رادیوتراپی- آنکولوژی و عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی با بیان این مطلب به خراسان می گوید: طبق آمارها شیوع سرطان اولیه استخوان 2 در هزار نفر است و در مقابل سرطان ثانویه بسیار شایع است و مبتلایان به سرطان های سینه، پروستات، ریه، کلیه، تیروئید و برخی از سرطان های دستگاه گوارش ممکن است به سرطان استخوان هم مبتلا شوند.

انستیتو سرطان آمریکا اعلام کرده است که سالانه در این کشور 3 هزار نفر به سرطان اولیه استخوان مبتلا می شوند که شانس بقای بیشتر مبتلایان یک تا 1.5 سال است و سالیانه 1800 نفر از آن ها فوت می کنند. این نوع سرطان ممکن است در بافت استخوان، غضروف، عضلات و مفاصل مجاور استخوان مشاهده شود و شیوع یکی از انواع آن تحت عنوان «سارکوما یوئینگ» در دهه دوم زندگی بیشتر گزارش می شود.

نوع دیگری از سرطان اولیه استخوان تحت عنوان «استئوسارکوما» در دهه دوم و پنجم زندگی اتفاق می افتد و بیشتر مبتلایان در این 2 دهه از زندگی خود دچار بیماری می شوند. دکتر یعقوبی با اشاره به این که این سرطان بیشتر در اندام های انتهایی بدن رخ می دهد، توضیح می دهد: سالیان سال تنها راه مبارزه با سرطان قطع عضو بیمار بود.

همزمان با پیشرفت علم پزشکی درمان های جدید باعث شد اندازه تومور کوچکتر و جراحی حفظ اندام برای بیمار انجام شود. نتایج مطالعات نشان می دهد که در 90 درصد موارد حفظ ارگان امکان پذیر است. نکته این جاست که متاستاز سرطان استخوان به ریه اتفاق می افتد و بر اساس تشخیص زودهنگام یا دیرهنگام، درمان های تسکینی یا موضعی انجام می شود.

اگر سرطان اولیه متاستاز پیدا نکرده باشد، به این معناست که در مرحله 2 یا 3 تشخیص داده شده است و درمان با شیمی درمانی، جراحی و رادیوتراپی آغاز می شود. گاهی درگیری استخوان در قسمت هایی از بدن رخ داده است که امکان جراحی وجود ندارد مثل استخوان لگن که در این مورد فقط شیمی درمانی و رادیوتراپی انجام می شود.سرطان استخوان معمولا به صورت درد خود را نشان می دهد اما توده های لگنی چون فضای بیشتری برای رشد دارد، درد کمتری بروز می کند و دیرتر تشخیص داده می شود. شیوع سرطان استخوان معمولا در استخوان های بلند است و استخوان ران بیشتر از دیگر استخوان های بدن درگیر سرطان اولیه می شود. ابتدا و انتهای استخوان ران مستعد ابتلا به سرطان استخوان از نوع استئو سارکوما و سارکومایوئینگ است.

همچنین تشخیص سرطان ثانویه استخوان در مبتلایان به سرطان بسیار ضروری است. عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی با بیان این که زنان مبتلا به سرطان سینه و مردان مبتلا به سرطان پروستات بیشتر در معرض متاستاز سرطان به استخوان قرار دارند، می گوید: مبتلایان به سرطان های ریه، کلیه، پانکراس و تیروئید ممکن است در سیر بیماری به سرطان ثانویه استخوان هم مبتلا شوند. طبیعی است که درمان این دسته از مبتلایان با درمان سرطان اولیه استخوان متفاوت است و بیشتر مبتلایان در مرحله ۴ بیماری قرار دارند. در نتیجه جراحی برای این بیماران توصیه نمی شود و از درمان های تسکینی استفاده می شود. برای کاهش درد بیماران نیز رادیوتراپی تجویز می شود و برای مبتلایان به سرطان سینه که به درگیری استخوان انجامیده است و مبتلایان به سرطان پروستات، هورمون درمانی انجام می شود زیرا این ۲ عضو تولید کننده هورمون است و با کنترل هورمون، متاستاز استخوانی قابل کنترل است. در صورتی که بیمار درد زیادی داشته باشد تلاش می شود با رادیوتراپی درد بیمار کنترل شود. به طور کلی جراحی در درمان سرطان ثانویه استخوان جایگاهی ندارد.

همچنین می توان با تزریق ماهیانه «دیسفوسفونات» شدت درگیری استخوان را کاهش داد. در مبتلایان به سرطان پروستات اگر درگیری استخوان بسیار وسیع باشد، با تزریق داروهای رادیواکتیو داخل رگ درد بیمار کنترل می شود.

در مبتلایان به سرطان تیروئید نیز با ید رادیواکتیو درگیری استخوان مهار می شود و برای تسکین درد بیماران رادیوتراپی تجویز می شود.دکتر یعقوبی با بیان این که معمولا در سرطان هایی که در سن پایین رخ می دهد، ژنتیک نقش مهمی دارد، ادامه می دهد: سندروم های ژنتیکی خاصی که به فرد به ارث رسیده در بیشتر موارد علت اصلی ابتلای فرد به سرطان اولیه استخوان در سنین پایین است. همچنین عفونت های مزمن و شکستگی های متعدد ممکن است در طول زمان به سرطان اولیه استخوان منجر شود اما به طور کلی عوامل خطر مستقیمی که بتوان مانند سرطان های دستگاه گوارش آن را در بروز سرطان استخوان سهیم دانست، ثابت نشده است و سندروم های ژنتیکی مهم ترین عامل ابتلا به این نوع سرطان محسوب می شود.وجود توده دردناک در اندام ها یکی از علایم سرطان استخوان است. این توده ممکن است قابل لمس باشد و گاهی هم به علت قرار گرفتن در لگن قابل لمس نیست. در بیشتر موارد توده ها خوش خیم است. پزشک می تواند براساس علایم موجود نسبت به خوش خیم یا بدخیم بودن توده ها اظهارنظر کند.

پزشک باید بررسی کند که سرعت رشد توده چقدر است آیا توده دردناک است یا خیر، سطح روی توده زخمی است یا خیر. چسبندگی دارد یا حرکت می کند، شبیه آن جای دیگری از بدن وجود دارد یا خیر. اگر نمونه بافتی مورد نیازاست، معمولا با نمونه سوزنی، نمونه برداری انجام و بیماری به طور قطعی تشخیص داده می شود.

گاهی ممکن است توده گسترش دور دست پیدا کرده باشد بنابراین برای این که مطمئن شویم متاستاز ریه رخ نداده است از سینه بیمار عکس برداری و پس از آن مراحل درمانی طی می شود.وی ادامه می دهد: توصیه اکید ما به مبتلایان به سرطان این است که اگر علایمی از تغییر شدت درد و نوع درد دارند باید از نظر ابتلا به سرطان استخوان تحت معاینه قرار بگیرند. مکان تومورهای سرطان ثانویه استخوان در ستون فقرات و لگن است. بنابراین اگر بیماران از ناحیه پشت احساس درد کردند باید درباره ابتلا به این نوع سرطان تحت معاینه قرار بگیرند. گاهی تومورهای این ناحیه ممکن است به شکستگی در ستون فقرات یا فشار به نخاع بینجامد که در مورد آخر یکی از جراحی های اورژانسی آنکولوژی پیش می آید. جراحی برای برداشتن فشار از طناب نخاعی انجام می شود و اگر تاخیری به وجود بیاید منجر به قطع نخاع می شود و براساس مکان تومور بیمار ممکن است کنترل اندام دست و پا یا کنترل ادرار را از دست بدهد. بنابراین ظرف ۲۴ تا ۷۲ ساعت باید جراحی اورژانسی برای این دسته از بیماران انجام شود.